This page is part of the Dutch version of the PanCare PLAIN summaries about late effects and recommendations for long-term follow-up care for survivors of childhood, adolescent, and young adult cancer. Click here, to visit the English PLAIN summaries.
PLAIN version 2: July 2025

Deze informatie is gebaseerd op de samenvatting gebaseerd op de samenvatting van de PanCareFollowUp guideline about Thyroid function problems [1].

Schildklierproblemen

De schildklier zit direct boven het kuiltje in je hals en produceert de schildklierhormonen T3 en T4. Deze hormonen zijn onmisbaar voor de groei en voor de ontwikkeling van de hersenen. De werking van de schildklier wordt geregeld door het hormoon TSH (thyroïd stimulerend hormoon) dat in de hersenen gemaakt wordt.

Soms onstaan er schildklierproblemen:

• de schildklier werkt te langzaam en maakt te weinig hormonen aan (hypothyreoïdie)
• de schildklier werkt te snel en maakt te veel hormonen aan (hyperthyreoïdie).

Heb ik een verhoogde kans op schildklierproblemen?

Iedereen, ook mensen die geen kanker hebben gehad, kan schildklierproblemen krijgen. Maar sommige kankerbehandelingen kunnen de kans vergroten.

De volgende behandelingen kunnen de kans op schildklierproblemen vergroten:

• Radiotherapie op de schildklier of op een gebied waar de schildklier ligt kan hypothyreoïdie en hyperthyreoïdie veroorzaken
• Allogene stamceltransplantatie (van een donor) kan hypothyreoïdie en hyperthyreoïdie veroorzaken
• Operatie waarbij de schildklier is verwijderd leidt altijd tot hypothyreoïdie
• Behandeling met radioactief jodium (I-131 of MIBG) kan de kans op hypothyreoïdie vergroten

Je kunt in de samenvatting van je behandeling zien of je een of meer van deze behandelingen hebt gehad. Als je geen samenvatting hebt, kun je contact opnemen met de LATER-poli of het ziekenhuis waar je behandeld bent.

Schildklierproblemen hoeven niet altijd door de behandeling te komen. Er kunnen ook andere oorzaken zijn, zoals bepaalde medicatie. Soms hebben schildklierproblemen geen duidelijke oorzaak. Waarschijnlijk heeft bijna één op de tien mensen schildklierproblemen. Het zijn vaker vrouwen dan mannen.

Wat zijn de klachten en signalen van schildklierproblemen?

Bepaalde klachten en signalen kunnen wijzen op schildklierproblemen heeft. Ook al heb je deze klachten en signalen op dit moment niet, toch is het belangrijk dat je ze (her)kent voor het geval je ze ooit krijgt.

De volgende klachten en signalen kunnen wijzen op hypothyreoïdie (te weinig schildklierhormonen):

• Gewichtstoename
• Verstopping (obstipatie)
• Het snel koud hebben
• Haaruitval of dun haar
• Droge huid
• Vermoeidheid
• Bij kinderen en tieners:
  • Klein zijn en slecht groeien
  • Moeite met aandacht en concentratie op school of werk
  • Vertraagde puberteit

De volgende klachten en signalen kunnen wijzen op hyperthyreoïdie (te veel schildklierhormonen):

• Onverklaarbaar gewichtsverlies
• Hartkloppingen (onregelmatige of ongewoon snelle hartslag)
• Nerveus, prikkelbaar of angstig zijn
• Stemmingswisselingen
• Trillende handen
• Diarree
• Doorlopend (erg) moe zijn
• Meer zweten dan normaal
• Slapeloosheid
• Haaruitval of dun haar
• Voelbare of zichtbare schildklier
• Oogproblemen, vooral bij volwassenen

Als je een van deze klachten of signalen herkent, neem dan contact op met je huisarts of LATER-arts.

Ik heb een verhoogde kans op schildklierproblemen. Welke onderzoeken krijg ik en wanneer?

Als je een verhoogde kans op schildklierproblemen hebt, is het advies om:

• Je medische voorgeschiedenis en/of je klachten en signalen te bespreken met je huisarts of LATER-arts
• Bloedonderzoek te laten doen om de TSH- en T4-waarden in je bloed te meten.
  • Kinderen (0-18 jaar): eenmaal per jaar
  • Volwassenen (19 jaar en ouder): elke 2-3 jaar
• Als je zwanger wil worden van tevoren bloedonderzoek te laten doen.
• Tijdens de zwangerschap regelmatig je TSH- en T4-waarden te laten meten.

Bij een afwijkende bloeduitslag wordt het bloedonderzoek soms herhaald.

Wat gebeurt er als ik schildklierproblemen heb?

Als je schildklierproblemen hebt, verwijst je huisarts of LATER-arts je waarschijnlijk naar een:

• Endocrinoloog (arts gespecialiseerd in hormonen en stofwisseling)

Deze bespreekt de behandelmogelijkheden met je, zoals hormoonbehandeling.

Wat kan ik nog meer doen?

Leven met een (verhoogde kans op) schildklierproblemen kan moeilijk zijn. Praten met vrienden en familie kan helpen. Ook contact met mensen in eenzelfde situatie kan fijn zijn, bijvoorbeeld via een patiëntenvereniging, zoals VOX, een onderdeel van de Vereniging Kinderkanker Nederland.

Zorg vooral goed voor jezelf. Hoewel het de (kans op) schildklierproblemen niet vermindert, blijft een gezonde leefstijl belangrijk. Zorg ook voor je mentale gezondheid. Kleine veranderingen kunnen al een positieve invloed hebben op je lichamelijke en mentale welzijn. Lees meer over kiezen voor een gezonde leefstijl en aandacht voor je mentale gezondheid.

Het is belangrijk dat je weet dat je een verhoogde kans op schildklierproblemen hebt en dat je de klachten en signalen herkent. Als je vragen hebt of als je je na het lezen van deze informatie zorgen maakt, neem dan contact op met je huisarts of LATER-arts.

Waar vind ik meer informatie?

Op deze website staat ook informatie over:

• Gezonde leefstijl
• Mentale gezondheid
• Tweede vorm van kanker: schildkliertumor

In de PanCare Plain Language Summaries vind je links naar betrouwbare informatie in het Engels.

Je kunt online informatie over schildklierproblemen zoeken, maar bedenk dat deze soms niet up-to-date of juist is.

Disclaimer

Deze informatie is gebaseerd op de samenvatting gebaseerd op de samenvatting van de PanCareFollowUp guideline about Thyroid function problems [1].

Hoewel de PanCare PLAIN Information Group ernaar streeft om accurate, volledige en actuele informatie te verstrekken op het moment van publicatie, raden wij u aan om contact op te nemen met uw arts of langdurige zorgspecialist om er zeker van te zijn dat deze samenvatting de meest actuele en relevante informatie voor u bevat.

U mag niet uitsluitend op deze informatie vertrouwen. Het is raadzaam om advies in te winnen bij een gekwalificeerde arts als u vragen heeft over een specifieke medische aandoening, ziekte, diagnose of symptoom.

Er wordt geen garantie of verklaring gegeven, expliciet of impliciet, met betrekking tot de nauwkeurigheid, betrouwbaarheid, volledigheid, relevantie of actualiteit van deze informatie. PanCare heeft de Engelse versie geproduceerd en PanCare is niet verantwoordelijk voor de vertaalde versies van deze samenvatting. De Nederlandse versie is gemaakt door het Prinses Máxima Centrum voor kinderoncologie.

Vertrouw bij klachten en signalen niet alleen op deze informatie, maar ga naar je huisarts, LATER-arts of specialist.

[1] van Kalsbeek, R. et al. (2021) European PANCAREFOLLOWUP recommendations for surveillance of late effects of childhood, adolescent, and Young Adult Cancer, European journal of cancer. Available at: https://www.ejcancer.com/article/S0959-8049(21)00368-3/fulltext