Mond- en gebitsproblemen

This page is part of the Dutch version of the PanCare PLAIN summaries about late effects and recommendations for long-term follow-up care for survivors of childhood, adolescent, and young adult cancer. Click here, to visit the English PLAIN summaries.
PLAIN version 2: July 2025

Deze informatie is gebaseerd op de samenvatting gebaseerd op de samenvatting van de PanCareFollowUp guideline about Dental and Oral Problems [1].

Mond- en gebitsproblemen

Een gezonde mond is belangrijk voor je gezondheid. Je mond bestaat uit tanden, kiezen, tong, tandvlees, speekselklieren en kaak. De tanden en kiezen hebben wortels. Die zitten in de kaak en houden je gebit op zijn plek. Jonge kinderen hebben in totaal 20 tanden en kiezen die zij tussen hun 6de en 11de jaar wisselen voor een volwassen gebit. Een volwassen gebit bestaat uit 32 tanden en kiezen.

Bijna iedereen heeft weleens iets aan zijn gebit of mond, bijvoorbeeld kiespijn door een gaatje, ontstoken tandvlees, gevoelige tanden, een droge mond of een veranderde of verminderde smaak. Bij sommige mensen ontwikkelt het gebit zich op een ongewone manier. Mond- en gebistproblemen kunnen soms problemen met eten en praten geven.

Je kunt mond- en gebitsproblemen voorkomen met een goede mondverzorging, door geen of weinig suiker te nemen en door regelmatig naar de tandarts te gaan.

 

Heb ik een verhoogde kans op mond- en gebitsproblemen?

Iedereen, ook mensen die geen kanker hebben gehad, kan mond- en gebitsproblemen krijgen. Maar sommige kankerbehandelingen kunnen de kans vergroten.

De volgende behandelingen kunnen de kans op mond- en gebitsproblemen vergroten:

  • Radiotherapie op een gebied waarin de kaak, mond en/of speekselklieren kan zorgen voor een droge mond, gaatjes, ontstoken tandvlees, smaakverlies, groeiproblemen van kaak en gebit, stijve kaak (de mond kan niet helemaal open) en wortels die minder houvast in de kaak hebben.
  • Chemotherapie kan zorgen voor een droge mond, gaatjes, ontstoken tandvlees en groeiproblemen van kaak en gebit.
  • Allogene stamceltransplantatie (van een donor)

Je kunt in de samenvatting van je behandeling zien of je een of meer van deze behandelingen hebt gehad. Als je geen samenvatting hebt, kun je contact opnemen met de LATER-poli of het ziekenhuis waar je behandeld bent.

Mond- en gebitsproblemen hoeven niet altijd door de behandeling te komen. Er kunnen andere oorzaken zijn, zoals slechte mondverzorging.

Wat zijn de klachten en signalen van mond- en gebitsproblemen?

Bepaalde klachten en signalen kunnen wijzen op mond- en gebitsproblemen. Ook al heb je deze klachten en signalen op dit moment niet, toch is het belangrijk dat je ze (her)kent voor het geval je ze ooit krijgt.

Klachten en signalen die wijzen op mond- en gebitsproblemen zijn:

  • Pijn of zwelling(en) in mond, kaak of nek
  • Regelmatig bloedend tandvlees tijdens tandenpoetsen en flossen
  • Droge mond
  • Smaakverandering of smaakverlies
  • Wond of zweer in de mond die na twee weken niet is genezen
  • Gaatjes
  • Niet wisselen tussen 6 en 12 jaar
  • Scheve, verkleurde of misvormde tanden

Veel mond- en gebitsproblemengaan gaan vanzelf over, maar als je een van bovenstaande klachten en signalen herkent, neem dan contact op met je tandarts. De meeste mond- en gebitsproblemen kunnen behandeld worden en anders kan voorkomen worden dat ze op den duur erger worden.

Wat gebeurt er als ik mond- en gebitsproblemen heb?

Als je mond- en gebitsproblemen hebt, kan je tandarts je behandelen of verwijzen naar een specialist. Afhankelijk van je klachten en signalen is dat een:

  • Mondhygiënist
  • Orthodontist (tandarts gespecialiseerd in tand- en kaakafwijkingen)
  • Prosthodontist (tandarts gespecialiseerd in het herstellen van kaak en gebit)
  • Mond- of maxillofaciaal chirurg (chirurg gespecialiseerd in mond en gezicht)
  • Diëtist

De specialist bespreekt de behandelmogelijkheden met je.

Wat kan ik nog meer doen?

Leven met (een verhoogde kans op) mond- en gebitsproblemen kan moeilijk zijn. Praten met vrienden en familie kan helpen. Ook contact met mensen in eenzelfde situatie kan fijn zijn, bijvoorbeeld via een patiëntenvereniging zoals VOX, een onderdeel van de Vereniging Kinderkanker Nederland.

Zorg vooral goed voor jezelf. Met een gezonde leefstijl kun je de kans op (verdere) mond- en gebitsproblemen verminderen. Eet zo min mogelijk suikerhoudende producten. Zorg ook voor je mentale gezondheid. Kleine veranderingen kunnen al een positieve invloed hebben op je lichamelijke en mentale welzijn. Lees meer over kiezen voor een gezonde leefstijl en aandacht voor je mentale gezondheid.

Houd je mond gezond door je tanden tweemaal per dag twee minuten te poetsen met een tandpasta met fluoride en de ruimte tussen je tanden schoon te maken met een tandenstoker.

Laat je gebit elk halfjaar controleren door je tandarts, ook als je geen problemen hebt.

Als je bestraald bent op het hoofd-halsgebied, kan je tandarts zo nodig preventief een tandpasta met extra fluoride voorschrijven.

Het is belangrijk dat je weet dat je mond- en gebitsproblemen kunt krijgen en dat je de klachten en signalen herkent. Als je vragen hebt of als je je na het lezen van deze informatie zorgen maakt, neem dan contact op met je tandarts of LATER-arts.

Waar vind ik meer informatie?

Op deze website staat ook informatie over:

In de PanCare Plain Language Summaries vind je links naar betrouwbare informatie in het Engels.

Je kunt online informatie over mond- en gebitsproblemen zoeken, maar bedenk dat deze soms niet up-to-date of juist is.

Disclaimer

Deze informatie is gebaseerd op de samenvatting gebaseerd op de samenvatting van de PanCareFollowUp guideline about Dental and Oral Problems [1].

Hoewel de PanCare PLAIN Information Group ernaar streeft om accurate, volledige en actuele informatie te verstrekken op het moment van publicatie, raden wij u aan om contact op te nemen met uw arts of langdurige zorgspecialist om er zeker van te zijn dat deze samenvatting de meest actuele en relevante informatie voor u bevat.

U mag niet uitsluitend op deze informatie vertrouwen. Het is raadzaam om advies in te winnen bij een gekwalificeerde arts als u vragen heeft over een specifieke medische aandoening, ziekte, diagnose of symptoom.

Er wordt geen garantie of verklaring gegeven, expliciet of impliciet, met betrekking tot de nauwkeurigheid, betrouwbaarheid, volledigheid, relevantie of actualiteit van deze informatie. PanCare heeft de Engelse versie geproduceerd en PanCare is niet verantwoordelijk voor de vertaalde versies van deze samenvatting. De Nederlandse versie is gemaakt door het Prinses Máxima Centrum voor kinderoncologie.

Vertrouw bij klachten en signalen niet alleen op deze informatie, maar ga naar je huisarts, LATER-arts of specialist.

[1] van Kalsbeek, R. et al. (2021) European PANCAREFOLLOWUP recommendations for surveillance of late effects of childhood, adolescent, and Young Adult Cancer, European journal of cancer. Available at: https://www.ejcancer.com/article/S0959-8049(21)00368-3/fulltext