Dyslipidemie

This page is part of the Dutch version of the PanCare PLAIN summaries about late effects and recommendations for long-term follow-up care for survivors of childhood, adolescent, and young adult cancer. Click here, to visit the English PLAIN summaries.
PLAIN version 2: July 2025

Deze informatie is gebaseerd op de samenvatting gebaseerd op de samenvatting van de PanCareFollowUp guideline about Dyslipidaemia [1].

Dyslipidemie

Om goed te functioneren, heeft het lichaam lipiden (vetten) nodig. Vetten zitten in dierlijke en plantaardige producten. Het lichaam gebruikt ze als energiebron en als bouwstenen voor de lichaamscellen.

Vetten zitten overal in het lichaam, ook in de bloedvaten. Een te hoog vetgehalte in het bloed noemen we dyslipidemie. Er zijn twee soorten dyslipidemie: hypercholesterolemie (hoog LDL-cholesterol) en hypertriglyceridemie (hoge triglyceridenwaarde). Dyslipidemie vergroot de kans op hartziekten en beroertes. Een teveel aan vetten in de lever kan leiden tot leververvetting.

De meeste mensen die als kind kanker hebben gehad, krijgen geen dyslipidemie. Je kunt een aantal dingen om de kans op dyslipidemie te verkleinen, zoals (meer) bewegen en gezond eten zodat je zo min mogelijk cholesterol en vet binnenkrijgt.

Heb ik een verhoogde kans op dyslipidemie?

Iedereen, ook mensen die nooit kanker hebben gehad, kan dyslipidemie krijgen. Maar sommige kankerbehandelingen kunnen de kans vergroten.

De volgende behandelingen kunnen de kans op dyslipidemie vergroten:

  • Algehele lichaamsbestraling (TBI)
  • Stamceltransplantatie

Je kunt in de samenvatting van je behandeling zien of je (een van) deze behandelingen hebt gehad. Als je geen samenvatting hebt, kun je contact opnemen met de LATER-poli of het ziekenhuis waar je behandeld bent.

Dyslipidemie hoeft niet altijd door de behandeling te komen. Er kunnen andere oorzaken zijn, zoals overgewicht en obesitas, verstoorde suikerstofwisseling en suikerziekte en ouder worden. Je hebt ook meer kans op dyslipidemie als dit vaak in je familie voorkomt.

Wat zijn de klachten en signalen dyslipidemie?

Dyslipidemie geeft meestal geen klachten. Maar het is wel belangrijk het tijdig te ontdekken en te behandelen en zo de kans op een beroerte en hartproblemen te verkleinen wordt. Je huisarts of LATER-arts kan bloed afnemen om de lipiden in je bloed te onderzoeken.

  • Te veel lipiden in de lever kan leiden tot leververvetting. Een leververvetting geeft meestal geen klachten. Lees voor meer informatie over leverproblemen.
  • Soms kan verhoogd cholesterol xanthomen veroorzaken, dit zijn geelachtige vetophopingen in de huid van de oogleden.

Ik heb een verhoogde kans op dyslipidemie. Welke onderzoeken zijn nodig en wanneer?

Als je een verhoogde kans op dyslipidemie hebt, is het advies om:

  • Minstens om de 5 jaar je bloedonderzoek te laten doen om de lipiden te meten en hier niet later dan je 40ste mee te beginnen. Het is belangrijk dat je bloed ’s ochtends voor je ontbijt wordt afgenomen.

Wat gebeurt er als ik dyslipidemie heb?

Als je dyslipidemie hebt, verwijst je huisarts of LATER-arts je waarschijnlijk naar een specialist. Afhankelijk van de oorzaak van de dyslipidemie is dat een:

  • Endocrinoloog (arts gespecialiseerd in hormonen en stofwisseling)
  • Diëtist of voedingsdeskundige

De specialist bespreekt de (behandel)mogelijkheden met je, zoals het verbeteren van je voedingspatroon en leefstijl. De arts kan ook medicatie voorschrijven om je bloedlipidenspiegel te verlagen. Zo nodig adviseert je arts je om regelmatig je gewicht, bloeddruk en bloedsuiker te laten controleren.

Wat kan ik nog meer doen?

Het kan moeilijk zijn te leven met (een verhoogde kans risico op) dyslipidemie. Praten met vrienden en familie kan helpen. Ook contact met mensen in eenzelfde situatie kan fijn zijn, bijvoorbeeld via een patiëntenvereniging zoals VOX, een onderdeel van de Vereniging Kinderkanker Nederland.

Zorg vooral goed voor jezelf. Jmet een gezonde leefstijp kun je je lipidenwaarden gezong houden of verlagen. Zorg ook voor je mentale gezondheid. Kleine veranderingen kunnen al een positieve invloed hebben op je lichamelijke en mentale welzijn. Lees meer over kiezen voor een gezonde leefstijl en aandacht voor je mentale gezondheid.

Het is belangrijk dat je weet dat je een verhoogde kans hebt op dyslipidemie en dat je de klachten en signalen herkent. Als je vragen hebt of als je je na het lezen van deze informatie zorgen maakt, neem dan contact op met je huisarts of LATER-arts.

Waar vind ik meer informatie?

Op deze website staat ook informatie over:

In de PanCare Plain Language Summaries vind je links naar betrouwbare informatie in het Engels.

Je kunt online informatie over dyslipidemie zoeken, maar bedenk dat deze niet altijd up-to-date en juist is.

Disclaimer

Deze informatie is gebaseerd op de samenvatting gebaseerd op de samenvatting van de PanCareFollowUp guideline about Dyslipidaemia [1].

Hoewel de PanCare PLAIN Information Group ernaar streeft om accurate, volledige en actuele informatie te verstrekken op het moment van publicatie, raden wij u aan om contact op te nemen met uw arts of langdurige zorgspecialist om er zeker van te zijn dat deze samenvatting de meest actuele en relevante informatie voor u bevat.

U mag niet uitsluitend op deze informatie vertrouwen. Het is raadzaam om advies in te winnen bij een gekwalificeerde arts als u vragen heeft over een specifieke medische aandoening, ziekte, diagnose of symptoom.

Er wordt geen garantie of verklaring gegeven, expliciet of impliciet, met betrekking tot de nauwkeurigheid, betrouwbaarheid, volledigheid, relevantie of actualiteit van deze informatie. PanCare heeft de Engelse versie geproduceerd en PanCare is niet verantwoordelijk voor de vertaalde versies van deze samenvatting. De Nederlandse versie is gemaakt door het Prinses Máxima Centrum voor kinderoncologie.

Vertrouw bij klachten en signalen niet alleen op deze informatie, maar ga naar je huisarts, LATER-arts of specialist.

[1] van Kalsbeek, R. et al. (2021) European PANCAREFOLLOWUP recommendations for surveillance of late effects of childhood, adolescent, and Young Adult Cancer, European journal of cancer. Available at: https://www.ejcancer.com/article/S0959-8049(21)00368-3/fulltext