This page is part of the Greek version of the PanCare PLAIN summaries.
Έκδοση 2: 09/12/2024

Όψιμες επιπτώσεις του καρκίνου της παιδικής ηλικίας και της θεραπείας του καρκίνου

Τα άτομα που έχουν διαγνωστεί με καρκίνο υποβάλλονται, όπως είναι γνωστό, σε θεραπείες καρκίνου για να αναρρώσουν. Οι θεραπείες αυτές βλάπτουν και σκοτώνουν τα καρκινικά κύτταρα, αλλά μπορεί να είναι βλαβερές για τα υγιή. Όταν τα υγιή κύτταρα καταστρέφονται, αυξάνεται ο κίνδυνος εμφάνισης προβλημάτων υγείας μετέπειτα στη ζωή του ατόμου. Τα μελλοντικά προβλήματα υγείας που προκαλούνται από τον καρκίνο της παιδικής ηλικίας ή τη θεραπεία του ονομάζονται όψιμες επιπτώσεις. Ορισμένα από αυτά τα προβλήματα υγείας μπορεί να εμφανιστούν στα άτομα κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά τη θεραπεία του καρκίνου.

Οι όψιμες επιπτώσεις μπορεί να είναι σωματικές, όπως καρδιακά προβλήματα, διαβήτης ή χρόνια κόπωση (συνεχές αίσθημα κόπωσης). Τα αποθεραπευμένα άτομα από καρκίνο παιδικής ηλικίας, όμως, μπορεί να αντιμετωπίσουν επιπλέον ζητήματα με την ψυχική τους υγεία, τις κοινωνικές τους δεξιότητες, τις καθημερινές τους δραστηριότητες, το σχολείο ή την εργασία τους. Περίπου τα δύο τρίτα των αποθεραπευμένων αναπτύσσουν μία ή περισσότερες όψιμες επιπτώσεις. Πολλές όψιμες επιπτώσεις είναι θεραπεύσιμες ή μπορούν να αντιμετωπιστούν. Για τον λόγο αυτό είναι σημαντικό να εντοπίζονται το συντομότερο δυνατό.

Για τις περισσότερες όψιμες επιπτώσεις που μπορεί να εμφανιστούν μετά τον καρκίνο παιδικής ηλικίας και την θεραπεία του, υπάρχει η περίληψη της PanCare PLAIN. Οι περιλήψεις αυτές περιλαμβάνουν σημαντικές πληροφορίες τόσο για τα αποθεραπευμένα άτομα από καρκίνο παιδικής ηλικίας, όσο και για τους μη επαγγελματίες υγείας που τους περιθάλπουν, τους συγγενείς και τους φίλους τους.

Οι περιλήψεις PLAIN βασίζονται στο πρόγραμμα καθοδήγησης IGHG (International Guideline Harmonization Group for Late Effects of Childhood Cancer και στο πρόγραμμα καθοδήγησης PanCareFollowUp, η οποία βασίζεται στη συναίνεση διαφόρων εθνικών κατευθυντήριων γραμμών. Στο κάτω μέρος κάθε περίληψης, μπορείτε να βρείτε έναν σύνδεσμο προς το πρόγραμμα καθοδήγησης στο οποίο βασίζεται η περίληψη.

Κάθε περίληψη περιλαμβάνει μια ενότητα που περιγράφει:

1. Τις όψιμες επιπτώσεις
2. Ποια άτομα διατρέχουν τον υψηλότερο κίνδυνο για τη συγκεκριμένη όψιμη επίπτωση
3. Ποια συμπτώματα και ποιες ενδείξεις μπορεί να χρειαστεί να προσέξετε
4. Σε ποιες εξετάσεις πρέπει να υποβληθείτε και πότε
5. Τι θα συμβεί αν εμφανίσετε τη συγκεκριμένη όψιμη επίπτωση
6. Τι περαιτέρω μπορείτε να κάνετε

Ο ειδικός που σας παρακολουθεί σε θέματα φροντίδας θα είναι σε θέση να σας συμβουλέψει σχετικά με τα φυλλάδια που μπορεί να χρειαστείτε.

Διατρέχω μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης μιας ή περισσότερων όψιμων επιπτώσεων;

Ο κίνδυνος εμφάνισης μίας ή περισσότερων όψιμων επιπτώσεων εξαρτάται από τη διάγνωσή σας (ποιον τύπο καρκίνου είχατε) και τη θεραπεία(ες) που λάβατε (ποιος τύπος, ποια δόση και για πόσο χρονικό διάστημα).

Μπορεί να έχετε υψηλότερο κίνδυνο πολλαπλών όψιμων επιπτώσεων όταν:

• είχατε όγκο στον εγκέφαλο ή το νωτιαίο μυελό
• λάβατε μεταμόσχευση βλαστικών κυττάρων από δότη (αλλογενή)
• είχατε σοβαρά προβλήματα υγείας (για παράδειγμα με την καρδιά, τα νεφρά ή την πνευμονική σας λειτουργία) κατά τη διάρκεια της θεραπείας

Σε περίπτωση που εμφανίσετε προβλήματα σωματικής ή ψυχικής υγείας, δεν οφείλονται πάντα στη θεραπεία του καρκίνου. Τα προβλήματα σωματικής, ψυχικής ή κοινωνικής υγείας μπορεί να έχουν άλλες αιτίες.

Ποια είναι τα συμπτώματα και ποια τα σημεία των όψιμων επιπτώσεων;

Υπάρχουν συμπτώματα και σημεία που υποδηλώνουν ότι έχετε όψιμες επιπτώσεις. Μπορεί να μην αντιμετωπίζετε τέτοιου είδους συμπτώματα και σημεία τη δεδομένη στιγμή, είναι όμως σημαντικό να τα γνωρίζετε σε περίπτωση που εμφανιστούν στο μέλλον.

Για κάθε τύπο όψιμης επίπτωσης, τα σημεία και τα συμπτώματα διαφέρουν. Σε περίπτωση που παρουσιάσετε σημεία ή συμπτώματα προβλημάτων σωματικής ή ψυχικής υγείας, παρακαλείστε να επικοινωνήσετε με τον γενικό ιατρό σας ή τον ειδικό που σας παρακολουθεί.

Διατρέχω υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης μιας ή περισσότερων όψιμων επιπτώσεων. Ποιες εξετάσεις πρέπει να κάνω;

Το ποιες εξετάσεις πρέπει να κάνετε και πότε, εξαρτάται από τις όψιμες επιπτώσεις για τις οποίες διατρέχετε μεγαλύτερο κίνδυνο. Μπορείτε να μάθετε ποιες εξετάσεις θα πρέπει να κάνετε και πότε, κοιτάζοντας την περίληψη της θεραπείας σας ή το πλάνο φροντίδας σας. Σε αυτόν τον ιστότοπο, μπορείτε επίσης να βρείτε πληροφορίες σχετικά με τις εξετάσεις που συνίσταται να κάνετε για διάφορες όψιμες επιπτώσεις.

Συνιστάται να επισκέπτεστε έναν ειδικό υγείας τουλάχιστον κάθε 5 χρόνια (και ενδεχομένως συχνότερα). Σε περίπτωση που δεν έχετε πρόσβαση σε ειδικό που σας παρακολουθεί, συζητήστε το ιστορικό του καρκίνου σας με τον γενικό ιατρό σας. Σε περίπτωση που έχετε οικογενειακό ιστορικό καρκίνου σε ασυνήθιστα νεαρή ηλικία, συνιστάται να επισκεφθείτε έναν κλινικό γενετιστή (ιατρό ειδικευμένο στα γονίδια και τις κληρονομικές ασθένειες).

Τι συμβαίνει εάν έχω μία ή περισσότερες όψιμες επιπτώσεις;

Σε περίπτωση που έχετε μία ή περισσότερες όψιμες επιπτώσεις, ο γενικός ιατρός σας ή ο ειδικός που σας παρακολουθεί θα σας παραπέμψει πιθανότατα σε έναν σχετικό ειδικό υγείας. Ο ειδικός θα συζητήσει μαζί σας τις διάφορες επιλογές.

Ανάλογα με τον τύπο (ή τους τύπους) των όψιμων επιπτώσεων και την επιρροή τους στην καθημερινή σας ζωή, εξαρτάται και ο τρόπος αντιμετώπισής τους. Ορισμένες όψιμες επιπτώσεις μπορούν να προληφθούν ή ακόμη και να αντιμετωπιστούν με την υιοθέτηση ενός πιο υγιεινού τρόπου ζωής. Άλλες όψιμες επιπτώσεις μπορεί να χρειάζονται ειδική ιατρική θεραπεία.

Σε συνεργασία με τον ειδικό που σας παρακολουθεί θα συζητήσετε και θα αποφασίσετε από κοινού ποια είναι η καλύτερη θεραπεία για την περίπτωσή σας (αυτό ονομάζεται κοινή λήψη αποφάσεων).

Τι θα μπορούσα να κάνω περαιτέρω;

Το να γνωρίζετε ότι διατρέχετε αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης όψιμων επιπτώσεων μπορεί να είναι δύσκολο. Η συζήτηση με τους φίλους και την οικογένειά σας μπορεί να είναι χρήσιμη, καθώς και με κάποιον ειδικό συμβουλευτικής ή/και η επαφή με ομάδες υποστήριξης, όπως οργανώσεις ασθενών. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη φροντίδα της ψυχικής σας υγείας, παρακαλώ διαβάστε: Προβλήματα ψυχικής υγείας.

Εξίσου σημαντικό είναι να ακολουθείτε έναν υγιεινό τρόπο ζωής. Η φροντίδα της ψυχικής σας υγείας μπορεί να είναι ευεργετική ̇ακόμη και μικρές αλλαγές στον τρόπο ζωής σας μπορεί να έχουν θετικό αντίκτυπο τόσο στη σωματική όσο και στην ψυχική σας υγεία. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την υιοθέτηση ενός πιο υγιεινού τρόπου ζωής, διαβάστε: Προαγωγή της υγείας.

Είναι σημαντικό να έχετε γνώση για την πιθανότητα εμφάνισης όψιμων επιπτώσεων και να γνωρίζετε τα συμπτώματα και τα σημεία. Εάν έχετε περαιτέρω ερωτήσεις ή οι πληροφορίες στο παρόν φυλλάδιο ή σε οποιοδήποτε άλλο φυλλάδιο σας προκάλεσαν ανησυχία, παρακαλώ επικοινωνήστε με τον γενικό ιατρό σας ή τον ειδικό που σας παρακολουθεί.

Που θα μπορούσα να βρω επιπλέον πληροφορίες;

Μπορείτε να βρείτε περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με τις όψιμες επιπτώσεις στο διαδίκτυο. Είναι σημαντικό, ωστόσο, να γνωρίζετε ότι οι πληροφορίες αυτές δεν είναι πάντα ενημερωμένες ή ακριβείς.

Παρακάτω θα βρείτε ορισμένες πηγές:

• Children’s Cancer and Leukaemia Group: Εδώ μπορείτε να βρείτε πληροφορίες σχετικά με τις όψιμες επιπτώσεις και τη μακροχρόνια φροντίδα παρακολούθησης στο Ηνωμένο Βασίλειο.

• Children’s Oncology Group: Εδώ μπορείτε να βρείτε πληροφορίες σχετικά με τις όψιμες επιπτώσεις

Σε αυτόν τον ιστότοπο, μπορείτε επίσης να βρείτε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με αυτό το θέμα:

• Προαγωγή της υγείας
• Ψυχική υγεία

Παρακαλώ σημειώστε

Αυτή η περίληψη PLAIN βασίζεται στην οδηγία του PanCareFollowUp για την “Ομάδες υψηλού κινδύνου” [1], η οποία βασίζεται στη συναίνεση διαφόρων εθνικών οδηγιών.

Παρόλο που η ομάδα πληροφοριών PanCare PLAIN προσπαθεί να παρέχει ακριβείς και πλήρεις πληροφορίες που είναι ενημερωμένες κατά την ημερομηνία δημοσίευσης, μπορείτε να ελέγξετε με τον γενικό ιατρό σας ή τον ειδικό που σας παρακολουθεί αν η παρούσα περίληψη αντικατοπτρίζει τις πιο πρόσφατες διαθέσιμες πληροφορίες και αν είναι σχετικές για εσάς.

Μην βασίζεστε αποκλειστικά σε αυτές τις πληροφορίες. Το ιδανικό είναι να ζητήσετε τη συμβουλή ενός ειδικευμένου ιατρού εάν έχετε ερωτήσεις σχετικά με μια συγκεκριμένη ιατρική κατάσταση, ασθένεια, διάγνωση ή σύμπτωμα.

Καμία εγγύηση ή δήλωση, ρητή ή σιωπηρή, δεν παρέχεται σχετικά με την ακρίβεια, την αξιοπιστία, την πληρότητα, τη συνάφεια ή την επικαιρότητα των πληροφοριών αυτών. Η PanCare παρήγαγε την αγγλική έκδοση και η PanCare δεν ευθύνεται για τις μεταφρασμένες εκδόσεις της παρούσας περίληψης. Η Ελληνική έκδοση των περιλήψεων PLAIN δημιουργήθηκε από το Κύτταρο.

[1] van Kalsbeek, R. κ.ά. (2021) European PANCAREFOLLOWUP recommendations for surveillance of late effects of childhood, adolescent, and Young Adult Cancer, European journal of cancer. Διαθέσιμο στο: https://www.ejcancer.com/article/S0959-8049(21)00368-3/fulltext.