Η οργάνωση της Μακροχρόνιας Παρακολούθησης και Φροντίδας (Long-term Follow-up care – LTFU)
– Περίληψη σε απλή γλώσσα (PLAIN)
Αυτή η περίληψη του PanCare σε απλή γλώσσα (PLAIN) απευθύνεται σε επιβιώσαντες από καρκίνο παιδικής, εφηβικής και νεαρής ενήλικης ηλικίας (Children, Adolescents and Young Adults – CAYA), στις οικογένειες και τους φροντιστές τους, σε επαγγελματίες υγείας που επιδιώκουν να βελτιώσουν τη μακροχρόνια παρακολούθηση και φροντίδα (LTFU), καθώς και σε κάθε άλλο άτομο που ενδιαφέρεται για τη βελτιστοποίηση της. Αυτή η περίληψη βασίζεται κυρίως στις τεκμηριωμένες κατευθυντήριες οδηγίες PanCareSurFup για την οργάνωση της μακροχρόνιας παρακολούθησης και φροντίδας (LTFU) για επιβιώαντες από καρκίνο παιδικής, εφηβικής και νεαρής ενήλικης ηλικίας (CAYA) [1].
Γιατί είναι σημαντική η μακροχρόνια παρακολούθηση και φροντίδα (LTFU)
Περίπου 2 στους 3 επιβιώσαντες από καρκίνο παιδικής, εφηβικής και νεαρής ενήλικης ηλικίας (CAYA) αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας αργότερα στη ζωή τους, τα οποία προκαλούνται από τον καρκίνο ή τη θεραπεία του (οι λεγόμενες μακροχρόνιες επιπτώσεις) [2]. Η καλά οργανωμένη μακροχρόνια παρακολούθηση και φροντίδα (LTFU) μπορεί να συμβάλει στην έγκαιρη ανίχνευση των μακροχρόνιων επιπτώσεων και, εφόσον χρειάζεται, στην παροχή θεραπείας και υποστήριξης. Η μακροχρόνια παρακολούθηση και φροντίδα (LTFU) μπορεί να έχει θετικό αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής των επιβιωσάντων από καρκίνο CAYA, καθώς και στο σύστημα υγείας συνολικά.
Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, η οργανωμένη μακροχρόνια παρακολούθηση και φροντίδα (LTFU) εξακολουθεί να χρειάζεται να αναπτυχθεί ή να βελτιωθεί [3]. Αυτή η περίληψη PLAIN σε απλή γλώσσα παρέχει μια επισκόπηση των βασικών στοιχείων της LTFU, καθώς και τρόπων με τους οποίους μπορεί να ξεκινήσει ή να βελτιωθεί η ήδη υπάρχουσα φροντίδα.
Γενικές συστάσεις για τη φροντίδα LTFU:
- Όλοι οι επιβιώσαντες από καρκίνο CAYA θα πρέπει να έχουν δια βίου πρόσβαση σε προσωποκεντρική φροντίδα LTFU.
- Η φροντίδα LTFU πρέπει να ξεκινά το αργότερο 5 χρόνια μετά τη διάγνωση.
- Όλοι οι επιβιώσαντες από καρκίνο CAYA θα πρέπει να θεωρούνται ισότιμοι συνεργάτες στις αποφάσεις που αφορούν τη φροντίδα LTFU τους.
- Η φροντίδα LTFU θα πρέπει να ακολουθεί μια δομημένη προσέγγιση και συστάσεις βασισμένες σε τεκμήρια.
- Η φροντίδα LTFU θα πρέπει να καλύπτει όλους τους τομείς της ζωής (σωματική, ψυχική και κοινωνική ευεξία) και να παρέχεται από διεπιστημονική ομάδα.
- Οι ανάγκες και οι προτιμήσεις των επιβιωσάντων και των φροντιστών θα πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο των αποφάσεων σχετικά με την οργάνωση της φροντίδας LTFU στη χώρα/περιοχή τους.
μακροχρόνιες επιπτώσεις
Οι μακροχρόνιες επιπτώσεις είναι προβλήματα υγείας που μπορεί να αντιμετωπίσουν αργότερα στη ζωή τους οι επιβιώσαντες από καρκίνο CAYA, τα οποία σχετίζονται με τον καρκίνο ή τη θεραπεία του.
Οι μακροχρόνιες επιπτώσεις μπορεί να είναι σωματικές, όπως προβλήματα στα όργανα ή κόπωση (fatigue), ή ψυχοκοινωνικές, όπως κατάθλιψη, άγχος ή δυσκολίες στο σχολείο, την εργασία ή άλλα κοινωνικά πλαίσια.
Τα προβλήματα αυτά ονομάζονται μακροχρόνιες επιπτώσεις επειδή μπορεί να εμφανιστούν μήνες, χρόνια ή ακόμη και δεκαετίες μετά την αρχική διάγνωση και θεραπεία του καρκίνου.
προσωποκεντρική φροντίδα LTFU
Η προσωποκεντρική φροντίδα σημαίνει ότι οι επιβιώσαντες αντιμετωπίζονται ως άτομα και ως ισότιμοι συνεργάτες στις αποφάσεις σχετικά με τη φροντίδα LTFU τους. Αυτό σημαίνει ότι οι προσωπικές τους συνθήκες, αξίες, ανάγκες και προτιμήσεις λαμβάνονται υπόψη στις αποφάσεις σχετικά με την υγεία τους.
Βασισμένο σε τεκμήρια
«Βασισμένο σε τεκμήρια» σημαίνει ότι οι συστάσεις προέρχονται από έρευνα και υποστηρίζονται από μελέτες.
Ποια είναι τα βασικά στοιχεία της οργάνωσης της φροντίδας LTFU;
Το δίκτυο PanCare διατύπωσε συστάσεις βασισμένες σε τεκμήρια για την οργάνωση της φροντίδας LTFU [1]. Αυτές οι συστάσεις καλύπτουν τρεις τομείς: Δομή φροντίδας, εμπλεκόμενο Προσωπικό και .
- Διεπιστημονικό πλαίσιο: Η φροντίδα LTFU θα πρέπει να ακολουθεί μια ολιστική προσέγγιση και να περιλαμβάνει διαφορετικές ειδικότητες στον τομέα της υγείας. Ιδιαίτερη έμφαση θα πρέπει επίσης να δίνεται στην ψυχική υγεία, την ψυχοκοινωνική φροντίδα και τις συμβουλές για τον τρόπο ζωής.
- Καθοδήγηση από εξειδικευμένο κέντρο: Υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι (μοντέλα) οργάνωσης της φροντίδας LTFU. Ανεξάρτητα από το ποιο μοντέλο εφαρμόζεται ή πρόκειται να εφαρμοστεί στη χώρα σας, η φροντίδα LTFU θα πρέπει να τελεί υπό την καθοδήγηση μιας κλινικής εξειδικευμένης στη φροντίδα LTFU.
- Κοινή λήψη αποφάσεων: Οι επιβιώσαντες και οι επαγγελματίες υγείας πρέπει να συνεργάζονται για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με την καλύτερη φροντίδα για τον επιβιώσαντα σε κάθε στάδιο. Οι επιβιώσαντες πρέπει να υποστηρίζονται και να ενδυναμώνονται ώστε να διαμορφώνουν ενεργά τη φροντίδα LTFU τους σε συνεργασία με τους επαγγελματίες υγείας.
- Συστηματική δέσμευση για τη φροντίδα LTFU: Τα εθνικά συστήματα υγείας, οι ασφαλιστικοί φορείς υγείας και οι πάροχοι φροντίδας υγείας θα πρέπει να δεσμεύονται για την παροχή φροντίδας LTFU. Αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει επαρκή χρόνο για τις συναντήσεις με τους επαγγελματίες υγείας και κάλυψη του κόστους της φροντίδας. Καθώς η χρηματοδότηση της υγειονομικής φροντίδας διαφέρει μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών, η εφαρμογή θα πρέπει να προσαρμόζεται στα εθνικά πλαίσια, διασφαλίζοντας παράλληλα την πρόσβαση όλων των επιβιωσάντων από καρκίνο CAYA στη φροντίδα LTFU.
- Οι επιβιώσαντες μπορούν να επιλέγουν τον πάροχο φροντίδας υγείας τους: Μετά από εξειδικευμένη συμβουλευτική από ειδικό στη φροντίδα LTFU και αφού ληφθούν υπόψη οι διαθέσιμες επιλογές, οι επιβιώσαντες θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν τον πάροχο φροντίδας υγείας τους. Όταν είναι διαθέσιμη, προτιμάται μια κλινική εξειδικευμένη στη φροντίδα LTFU για θέματα υγείας που σχετίζονται με τις μακροχρόνιες επιπτώσεις.
- Ένας βασικός επαγγελματίας υγείας συντονίζει τη φροντίδα: Ένας βασικός επαγγελματίας υγείας/συντονιστής θα πρέπει να συντονίζει τη φροντίδα. Η ευθύνη αυτή μπορεί να ανατεθεί σε έναν ήδη υπάρχοντα επαγγελματία υγείας (π.χ. εξειδικευμένο νοσηλευτή ή ιατρό) ή να καθιερωθεί ως μέρος ενός νέου ρόλου. Ο βασικός επαγγελματίας υγείας θα πρέπει επίσης να αποτελεί το πρώτο κύριο σημείο επαφής για τον επιβιώσαντα, εφόσον έχει ερωτήσεις ή ανησυχίες που σχετίζονται με τις μακροχρόνιες επιπτώσεις.
- Οι ομάδες φροντίδας LTFU θα πρέπει να περιλαμβάνουν: Έναν βασικό επαγγελματία υγείας/συντονιστή, έναν ιατρό εξειδικευμένο στις μακροχρόνιες επιπτώσεις, έναν εξειδικευμένο νοσηλευτή, μια διεπιστημονική ομάδα ειδικών και, ενδεχομένως, άλλους ειδικούς.
- Παρακολούθηση των μακροχρόνιων επιπτώσεων: Ο κύριος στόχος της φροντίδας LTFU είναι η (έγκαιρη) ανίχνευση και αντιμετώπιση των μακροχρόνιων επιπτώσεων που μπορεί να εμφανιστούν μετά από καρκίνο CAYA. Για τον σκοπό αυτό, οι επαγγελματίες υγείας χρειάζονται κατευθυντήριες οδηγίες βασισμένες σε τεκμήρια για τη φροντίδα LTFU, τις οποίες θα ακολουθούν.
- Εκπαίδευση για επαγγελματίες υγείας: Είναι σημαντικό οι εμπλεκόμενοι επαγγελματίες υγείας να διαθέτουν γνώσεις και εμπειρία στην αντιμετώπιση των μακροχρόνιων παρενεργειών και σε θέματα επιβίωσης από τον καρκίνο.
- Εκπαίδευση για τους επιβιώσαντες και τις οικογένειές τους: Εκτός από την εξειδικευμένη συμβουλευτική από ειδικό στη φροντίδα LTFU, οι επιβιώσαντες και οι οικογένειές τους θα πρέπει να λαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με τις μακροχρόνιες επιπτώσεις και τη σημασία της φροντίδας LTFU για τους ίδιους.
- Συντονισμός της έρευνας: Οι κλινικές φροντίδας LTFU θα πρέπει να συμμετέχουν στην επιστημονική έρευνα σχετικά με τις μακροχρόνιες επιπτώσεις και τη φροντίδα LTFU.
- Ένα εξατομικευμένο Σχέδιο Φροντίδας Επιβίωσης (Survivorship Care Plan – SCP): Οι κλινικές φροντίδας LTFU θα πρέπει να παρέχουν εξατομικευμένα Σχέδια Φροντίδας Επιβίωσης (SCP) σε όλους τους επιβιώσαντες το αργότερο κατά την ένταξή τους στη φροντίδα LTFU. Ένα SCP περιλαμβάνει σύνοψη της θεραπείας και συστάσεις για την παρακολούθηση πιθανών μακροχρόνιων επιπτώσεων.
- Σχέδιο για τις μεταβάσεις στη φροντίδα: Η επιτυχής φροντίδα LTFU περιλαμβάνει τρεις βασικές μεταβάσεις: από την ενεργό θεραπεία στη φροντίδα LTFU, από ένα εξειδικευμένο κέντρο επιβιωσάντων στην πρωτοβάθμια φροντίδα (για επιβιώσαντες χαμηλού κινδύνου) και από τις παιδιατρικές στις υπηρεσίες ενηλίκων.
διαφορετικοί τρόποι (μοντέλα) οργάνωσης της φροντίδας LTFU
Η φροντίδα LTFU μπορεί να παρέχεται από:
- μια κλινική εξειδικευμένη στη φροντίδα LTFU
- μια κλινική παιδο-ογκολογίας ή κλινική ογκολογίας
- έναν γενικό ιατρό (general practinioner – GP) με ιδιαίτερο ενδιαφέρον ή εκπαίδευση στις μακροχρόνιες επιπτώσεις
- από κοινού από το νοσοκομείο όπου πραγματοποιήθηκε η θεραπεία και ένα τοπικό νοσοκομείο ή γενικό ιατρό (GP)
διαθέσιμες επιλογές
Σε ορισμένες χώρες, μπορεί να υπάρχουν πολλαπλές διαθέσιμες επιλογές φροντίδας για τους επιβιώσαντες.
Η φροντίδα LTFU μπορεί να παρέχεται από:
- μια κλινική εξειδικευμένη στη φροντίδα LTFU
- μια κλινική παιδο-ογκολογίας ή ογκολογίας
- έναν γενικό ιατρό (general practitioner – GP) με ιδιαίτερο ενδιαφέρον ή εκπαίδευση στις μακροχρόνιες επιπτώσεις
- από κοινού από το νοσοκομείο όπου πραγματοποιήθηκε η θεραπεία και ένα τοπικό νοσοκομείο ή γενικό ιατρό (GP)
μια διεπιστημονική ομάδα
Η διεπιστημονική ομάδα ειδικών θα πρέπει ιδανικά να περιλαμβάνει παιδοογκολόγο/αιματολόγο, (νευρο-) ψυχολόγο, καρδιολόγο, ενδοκρινολόγο, ογκολόγο, αιματολόγο, ιατρό αποκατάστασης, εργοθεραπευτή, ακτινοθεραπευτή και κοινωνικό λειτουργό.
κατευθυντήριες οδηγίες βασισμένες σε τεκμήρια για τη φροντίδα LTFU
Το PanCare προσφέρει ετησίως επικαιροποιημένες κατευθυντήριες οδηγίες LTFU για την παρακολούθηση (monitoring) των μακροχρόνιων επιπτώσεων. Οι οδηγίες αυτές είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα του PanCare και μπορούν να χρησιμοποιηθούν δωρεάν από όλους. Συνολικά, υπάρχουν 43 κατευθυντήριες οδηγίες, καθεμία από τις οποίες καλύπτει μία μακροχρόνια επίπτωση. Δείτε τις Κατευθυντήριες Οδηγίες PanCare (σύνδεσμος)
Δείτε τις Κατευθυντήριες Οδηγίες PanCare (σύνδεσμος)
Οι Κατευθυντήριες Οδηγίες PanCare έχουν επίσης μεταφραστεί σε περιλήψεις σε απλή γλώσσα (PLAIN) για επιβιώσαντες, τις οικογένειές τους και μη εξειδικευμένους επαγγελματίες υγείας.
πληροφορίες σχετικά με τις μακροχρόνιες επιπτώσεις
Οι περιλήψεις PLAIN βασίζονται στις Κατευθυντήριες Οδηγίες PanCare για επαγγελματίες υγείας.
Ένα εξατομικευμένο Σχέδιο Φροντίδας Επιβίωσης (Survivorship Care Plan – SCP)
Ένα Σχέδιο Φροντίδας Επιβίωσης (SCP) περιλαμβάνει σύνοψη της θεραπείας και συστάσεις για την παρακολούθηση μακροχρόνιων επιπτώσεων. Το έγγραφο αυτό θα πρέπει να παρέχεται από την κλινική φροντίδας LTFU. Το PanCare προσφέρει μια εκτενή και μια σύντομη έκδοση προτύπων SCP, οι οποίες διατίθενται δωρεάν για όλους.
Treatment summary
A treatment summary is an overview of the original diagnosis and all connected treatments. This document should be provided by the LTFU care clinic. PanCare offers a treatment summary template that is freely available for everyone.
Τι μπορώ να κάνω;
Σε αυτή την περίληψη PLAIN συζητήσαμε τη σημασία της φροντίδας LTFU και τα βασικά στοιχεία της οργάνωσής της. Η ανάγνωση αυτών των συστάσεων μπορεί να φαίνεται δύσκολη, ιδιαίτερα εάν η φροντίδα LTFU στη χώρα σας χρειάζεται ακόμη να αναπτυχθεί ή να βελτιωθεί. Οι συστημικές αλλαγές απαιτούν πολύ χρόνο και αποτελούν μια σημαντική πρόκληση. Ωστόσο, ακόμη και μικρά βήματα μπορούν να κάνουν τη διαφορά.
Εάν είστε επαγγελματίας υγείας ή συνήγορος ασθενών και συμμετέχετε στην οργάνωση ή βελτίωση της φροντίδας LTFU στη χώρα σας, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τους Πόρους Εφαρμογής PanCare (PanCare Implementation Resources) για να βοηθήσετε στην πραγματοποίηση αλλαγών. Δεν χρειάζεται να ξεκινήσετε από το μηδέν – χρησιμοποιήστε ό,τι υπάρχει ήδη!
Εάν θέλετε να συμμετάσχετε σε συστημικές αλλαγές στη χώρα σας, σας συνιστούμε να επικοινωνήσετε με εθνικούς ή ευρωπαϊκούς οργανισμούς (PanCare, SIOP-E, CCI-E και YCE) για επαγγελματίες υγείας, επιβιώσαντες, φροντιστές ή ασθενείς.
Εάν είστε επιβιώσας και επιθυμείτε να βελτιώσετε την προσωπική σας φροντίδα LTFU, μπορεί να σας φανεί χρήσιμο να εξερευνήσετε τους διαθέσιμους πόρους στις ιστοσελίδες pancare.eu, beatcancer.eu και OACCUs’ Toolbox. Εάν δεν διαθέτετε ακόμη εξατομικευμένο Σχέδιο Φροντίδας Επιβίωσης (SCP) [εκτενής έκδοση SCP και σύντομη έκδοση SCP], ίσως είναι επίσης χρήσιμο να ζητήσετε από την κλινική φροντίδας LTFU σας, εφόσον είναι διαθέσιμη, να σας παρέχει ένα.
εξατομικευμένο Σχέδιο Φροντίδας Επιβίωσης (SCP)
Ιδανικά, θα πρέπει να λαμβάνετε ένα εξατομικευμένο SCP από την κλινική φροντίδας LTFU σας. Το PanCare προσφέρει μια εκτενή και μια σύντομη έκδοση προτύπων SCP, οι οποίες διατίθενται δωρεάν για όλους.
Πού μπορώ να βρω περισσότερες πληροφορίες;
Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τους παρακάτω συνδέσμους για να εξερευνήσετε περισσότερες πληροφορίες και πρόσθετο υλικό σχετικά με την οργάνωση της φροντίδας LTFU:
- Υλοποίηση της Φροντίδας Επιβίωσης (PanCare) – Υλικό που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εφαρμογή της φροντίδας LTFU στη χώρα/κλινική σας. Μεταξύ άλλων πόρων, περιλαμβάνονται:
- Κατευθυντήριες Οδηγίες PanCare LTFU για την Παρακολούθηση Μακροχρόνιων Επιπτώσεων – Ετησίως επικαιροποιημένες κατευθυντήριες οδηγίες βασισμένες σε τεκμήρια (evidence-based) και στην ομοφωνία ειδικών (consensus-based|) για την παρακολούθηση μακροχρόνιων επιπτώσεων μετά από καρκίνο CAYA
- Περιλήψεις PanCare σε απλή γλώσσα (PLAIN) – Ετησίως επικαιροποιημένες πληροφορίες σχετικά με τις μακροχρόνιες επιπτώσεις και τη φροντίδα LTFU σε κατανοητή γλώσσα για επιβιώσαντες, οικογένειες και μη εξειδικευμένους επαγγελματίες υγείας
- PanCare Σχέδιο Φροντίδας Επιβίωσης (SCP) – Εκτενής Έκδοση: Σύνοψη της θεραπείας και συστάσεις για την παρακολούθηση μακροχρόνιων επιπτώσεων
- PanCare Σχέδιο Φροντίδας Επιβίωσης (SCP) – Σύντομη Έκδοση: Συντομευμένο SCP που περιλαμβάνει σύνοψη της θεραπείας και συστάσεις για την παρακολούθηση μακροχρόνιων επιπτώσεων
- Joint Recommendations for Mental Health and Psychosocial Care in CAYA Cancer Survivorship – Συστάσεις για την ψυχική υγεία και την ψυχοκοινωνική φροντίδα που αναπτύχθηκαν από επαγγελματίες υγείας και επιβιώσαντες από καρκίνο CAYA
- European Standards of Care for Children and Adolescent with Cancer – Κεφάλαιο 6: Φροντίδα Επιβίωσης και Πρακτικές Μετάβασης – Πληροφορίες σχετικά με τη φροντίδα παιδιών και εφήβων με καρκίνο, με ιδιαίτερη έμφαση στις βέλτιστες πρακτικές για τη φροντίδα LTFU και τη μετάβαση.
- Health-care transitions for young people living beyond childhood and adolescent cancer: recommendations from the EU-CAYAS-NET consortium — Συστάσεις βασισμένες σε τεκμήρια για τη μετάβαση στη φροντίδα
- Barriers and facilitators associated with long term follow-up care for childhood, adolescent, and young adult cancer survivors: a systematic review – Πληροφορίες σχετικά με τα εμπόδια και τους διευκολυντικούς παράγοντες που σχετίζονται με τη φροντίδα LTFU.
[1] Michel G et al. Evidence-based recommendations for the organization of long-term follow-up care for childhood and adolescent cancer survivors: a report from the PanCareSurFup Guidelines Working Group. Journal of Cancer Survivorship. 2019;13(5):759-772. doi: https://doi.org/10.1007/s11764-019-00795-5
[2] Hudson M et al. Long-term Follow-up Care for Childhood, Adolescent, and Young Adult Cancer Survivors. Pediatrics. 2021;148(3). doi:https://doi.org/10.1542/peds.2021-053127
[3] Essig S et al. Follow-Up Programs for Childhood Cancer Survivors in Europe: A Questionnaire Survey. PLoS One. 2012;7(12):e53201. doi:https://doi.org/10.1371/journal.pone.0053201


Co-funded by the European Union. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or the European Health and Digital Executive Agency (HaDEA). Neither the European Union nor the granting authority can be held responsible for them.
